IJmuiden: mengsel van vislucht en olie (ca. 7 km)
Gepubliceerd op 06 augustus 10, 09:12 Laatst bijgewerkt op 19 november 10, 06:13Het ontvangstcomité op de Koningin Wilhelminakade in IJmuiden staat in het gelid: tientallen volle afvalbakken op de stoep, waar tussen de klinkers onkruid omhoog schiet. Tandartspraktijk Noordzee is in bedrijf; ook de zomer vraagt om gevulde gaatjes. Het Witte Theater is wel in zomerslaap. Ik ben op weg naar de Noordzee en de haven van IJmuiden. Het is prachtig zomerweer.
Aan de Wilhelminakade woonden de eerste rijken van IJmuiden; om de hoek (Kanaalstraat) staan enkele statige villa’s. Corus is aan de overkant van de Kanaaldijk beeldbepalend. Bij de Visseringstraat staat wat achteraf het ’Bell-telefoonhuisje’ uit 1896, een kantoortje dat een in die tijd ongehoord snelle communicatie verschafte tussen vissers en hun afnemers. Aanvankelijk kon er alleen worden gebeld naar Amsterdam en Zaandam, maar later ook met de rest van Nederland.
IJmuiden behoort bij lange na niet tot de mooiste badplaatsen aan de Noordzee. In de oorlogsjaren is hier zo ontzettend veel weggevaagd. Later wandel ik door een stukje Oud-IJmuiden dat wél ongeschonden is gebleven. Daar hangt nog steeds een romantische sfeer van havenbedrijvigheid, vermengd met die van een badplaats.
Ik passeer het sluizencomplex en loop door naar het havenhoofd. De parkeerplaatsen zijn bezet, want zeker met mooi weer krijg je niet snel genoeg van het weidse uitzicht. Dierlijke en menselijke bedrijvigheid op en rond het water observeren - het verveelt me nooit.
Hier bij de monding van het Noordzeekanaal ligt de oorsprong van de uitdrukking ’Holland op zijn smalst’. Waar nu het kanaalwater stroomt, was de doorgang tussen de duinen en polder De Velserbroek met het Wijkermeer en het IJ zeer smal. De enige manier om vanuit Zuid-Kennemerland over land naar het noorden te reizen was via ’Holland op zijn Smalst’.
Vandaag mengen meeuwen en duiven zich tussen de toeristen, dagjesmensen en lekkerbekken in de hoop op een aalmoes. Mens en dier doen zich te goed aan kibbeling en patat. In visrestaurant Kop van de Haven is elk tafeltje aan de waterzijde bezet. Het dagmenu vermeldt ’gegrilde zwaardvis gemarineerd in limoen en zwarte peper’ (.20,50).
Vissershaven Bij de passagiersterminal ligt de Princess of Norway. Op verzoek van een Drents echtpaar zet ik hen op de foto naast het vissersmonument (’ter nagedachtenis aan de vissers die op zee bleven’). De man neemt een stoere pose aan alsof hij net een gevaarlijke zeereis achter de rug heeft. Ook op weg naar de Vissershaven waait de geur van gebakken vis me tegemoet.
Op de schutting rond nieuwbouwproject De Doorbraak herleeft Oud-IJmuiden in foto’s uit vroeger tijden. Een kater met witte sokjes geeft onophoudelijk kopjes terwijl ik de foto’s bekijk. Woningzoekenden moeten over de streep getrokken worden met de slogan ’Modern leven op historische grond’.
Langs de Trawlerkade liggen veel boten. Aan de ’Ymuiden Stores’ is te zien hoe het een eeuw geleden was. Hier liggen visserschepen en trawlers voor de makreelvangst. Vislucht vermengt zich met die van olie.
Hier staat ook de grote vuurtoren - het eerste bouwsel dat verrees toen het Noordzeekanaal werd gegraven. IJmuiden heeft twee vuurtorens (geen bezoek mogelijk). De vuurtoren IJmuiden Hoog staat midden tussen de vissershavens op een van de laatste stukjes duin die dit gebied nog rijk is. Als ik bovenop het duin sta, kijk ik uit over de daken van bedrijfsloodsen, woningen, de havens voor vis en passagiers, loodsbootjes en Corus aan de overkant van het Noordzeekanaal. Stoom en rook hangen in het blauw. Verderop de bunkers uit de Tweede Wereldoorlog en de tweede vuurtoren. En dan de Noordzee waar over twee weken grote zeilschepen aan de horizon opdoemen ter gelegenheid van Sail 2010. De wind maakt knopen in mijn krullen, rondcirkelende meeuwen krijsen met verve tegen de wind in.
De Middenhavenstraat doet denken aan het decor voor een Amerikaanse actiefilm met een bloedstollende achtervolging in auto’s, culminerend in een schietgevecht. Het valt allemaal mee als ik naar de waterkant kijk. Een jong gezin met twee kleine kinderen kijkt in bewondering naar een trawler.
RENÉ TORLEY DUWEL
Begin- en eindpunt: Moerbergplantsoen, IJmuiden
Duur wandeling: circa twee uur (ongeveer 7 km)
Per bus: vanaf Parklaan in Haarlem regioliner 75 (Connexxion) naar IJmuiden, uitstappen halte Kennemerlaan, 3 minuten lopen
Horeca: op diverse punten onderweg
