Serious Request een actie van onze tijd? In naam misschien wel, maar geld inzamelen voor het goede doel met een grootscheepse actie is van alle tijden. Ruim 400 jaar geleden was er in Leiden de Gasthuisloterij, die de stad maar liefst anderhalve maand in haar greep hield.
Serious Request een actie van onze tijd? In naam misschien wel, maar geld inzamelen voor het goede doel met een grootscheepse actie is van alle tijden. Ruim 400 jaar geleden was er in Leiden de Gasthuisloterij, die de stad maar liefst anderhalve maand in haar greep hield.
Deze en andere Leidse goede doelen in de zestiende en zeventiende eeuw staan centraal tijdens de stadswandeling, die HDC Media (uitgever van Noordhollands Dagblad, Leidsch Dagblad, Haarlems Dagblad, IJmuider Courant, De Gooi- en Eemlander) voor zondag 18 december oganiseert. De wandeling onder leiding van een gids voert langs hofjes, gasthuizen, het Heilige Geestweeshuis en museum Boerhaave, het voormalige Sint Caeciliaklooster, waar de opbrengst van de Gasthuisloterij heen ging.
De wandeling begint bij de speciale Glazen-Huisdependance van het Leidsch Dagblad op de Nieuwe Beestenmarkt. De verschillende gidsen hebben hun eigen routes, maar al snel komen we bij museum Boerhaave. Het oude Sint Caeciliaklooster werd aan het eind van de zestiende eeuw verbouwd tot pesthuis. Tevens moest er een nieuwe vleugel komen met een ziekenzaal en bejaardenwoningen. Om hiervoor geld in te zamelen, werd in 1596 de Leidse Gasthuisloterij georganiseerd. Vragen we in 2011 plaatjes aan waarmee we geld doneren voor moeders in oorlogsgebieden, in 1596 mochten Leidenaars die een lot kochten een zelfgeschreven rijmpje, een ’proos’, voordragen op de Breestraat, tegenover het stadhuis. Bijna 30.000 mensen lazen hun proos voor. Samen kochten ze ruim 280.000 loten à zes stuivers. De totale opbrengst bedroeg 52.000 gulden en de hoofdprijs was een vergulde bokaal en een geldbedrag met een waarde van een gemiddeld huis. Het Sint Caeciliaklooster was tot 1841 in gebruik als ziekenhuis.
Het Heilige Geestweeshuis een kilometer verderop hield het ruim honderd jaar langer vol. Pas in 1961 werd het gebouw met de twee hoge trapgevels aan de Hooglandse Kerkgracht gesloten als weeshuis. Tegenwoordig is het Kinderrechtenhuis hier gevestigd . Sinds 1583 woonden hier weeskinderen uit Leiden en daarbuiten. Boven de poort – uit 1607 – is een beeldhouwwerk. Vierentwintig kinderen, als ik goed geteld heb, want de tijd heeft sommige kindjes niet goed behandeld en een aantal hoofdjes is afgebroken, knielen neer en danken God dat ze zijn opgevangen in Zijn huis. ’God is der weesen helper’ staat erboven in de gevel. Twee beelden van kinderen staan bovenop de poort. Links een jongetje in korte broek met zijn pet in zijn hand, door de Leidenaars in die tijd Kootje genoemd, rechts een meisje in een lange jurk, die de naam Kaatje kreeg. Het is niet zo moeilijk voor te stellen dat tientallen Kootjes en Kaatjes op zondag netjes in de rij, begeleid door de regenten, de gang maakten naar de Hooglandse Kerk verderop in de straat.
We leggen dezelfde weg af, maar passeren de kerk. De volgende stop is een van de 35 hofjes in de binnenstad. De hofjes werden rond de zeventiende eeuw gesticht door rijke weldoeners voor arme, meestal bejaarde stadsgenoten. Zo opende Eva van Hoogeveen in 1659 in de Doelensteeg het Eva van Hoogeveenhofje. Eva was, volgens de Latijnse inscriptie boven de toegangspoort, een kuise maagd. De vrouwen die in haar hofje woonden waren dan ook verplicht zich minimaal één keer per maand te wassen. Om de hoek, aan de Doelengracht, is de oude regentenkamer van het hofje.
Als je dat niet weet, loop je de kleine boogdeur voorbij. Slechts een plaquette met ’t hofken van Eva van Hoogeveen’ duidt op de regentenkamer achter de gevel.
Via de Groenhazengracht, de Kweekschool voor de Zeevaart en de Morspoort keren we langzaam terug naar het heden. Bijna zijn we weer op de Beestenmarkt. Zondag begint hier Serious Request en draaien drie dj’s een week lang plaatjes, op slechts een paar kilometer afstand van de plek waar hun voorgangers vier eeuwen geleden hun zelfgeschreven prozen lieten horen. Ook toen al voor het goede doel.
Tessa de Wekker
Datum georganiseerde wandeling: zondag 18 december
Starttijden: 11.00 uur en 13.30 uur.
Begin-en eindpunt: het tijdelijke kantoor van het Leidsch Dagblad tegenover café The Duke of Oz op de Nieuwe Beestenmarkt.
Lengte: de stadswandeling duurt circa anderhalf uur.
Openbaar vervoer: Met de trein naar Leiden. Het startpunt is vijf minuten lopen vanaf het station.
Kosten: abonnees € 10, -; niet-abonnees € 12,50 (dit is inclusief koffie/thee). Een deel van de opbrengst gaat naar Serious Request.
Aanmelden: U kunt zich ter plekke nog aanmelden. Het aantal open plaatsen is beperkt, vol = vol! Extra wandeling: op zaterdag 24 december is er een GPS-wandeltocht voor Serious Request. Een van de routes gaat langs verschillende hofjes.
Meer informatie: www.leidschdagblad.nl/acties