Limburgers schamen zich voor hun PVV-stemmers
Gepubliceerd op 10 juni 10, 14:56 Laatst bijgewerkt op 19 november 10, 06:00DEN HAAG - De PVV boekte bij de verkiezingen een ware monsterzege in de provincie Limburg, maar deed het ook opmerkelijk goed in onder meer voormalige CPN-bolwerken in Groningen, het zuidoosten van Brabant en partjes van Zeeland. ,,Veel mensen voelen zich in de steek gelaten en zoeken een stok om mee te slaan.’’
Het verkiezingsnieuws is nog vers, maar in de mailbox van acteur Huub Stapel - afkomstig uit Tegelen en sinds dertig jaar woonachtig in Amsterdam - druppelen al quasidramatische berichten binnen van jeugdvrienden die onmiddellijk hun provincie willen verlaten. ,,Ze schamen zich kapot voor deze uitslag’’, licht Stapel toe.
Zelf gaf hij zijn stem aan de SP, maar een verklaring voor de massale steun van Limburgers aan Geert Wilders heeft hij zo paraat. ,,Limburg is altijd als een achtergebleven provincie beschouwd, mensen hebben er een diepgeworteld minderwaardigheidscomplex. Mijn vader was in staat de tv het raam uit te gooien als Fred Oster of een andere gedresseerde aap van boven de rivieren dacht leuk te zijn door een Limburger te imiteren. Dan ontstak hij in woede over alles wat uit het westen kwam. Dat zit er heel diep in bij ons. Wilders appelleert aan dat gevoel.’’
Volgens politicoloog Philip van Praag, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam, zijn provincies als Limburg en Brabant sinds de ontzuiling eind jaren zestig ’electoraal nooit tot rust gekomen’. ,,Nadat de KVP verdween hebben veel mensen beurtelings de PvdA en de VVD groot gemaakt, toen een tijd pal achter de SP gestaan en nu zijn ze overgestapt naar de PVV.’’
Onder de achterban bevinden zich veel laagopgeleiden. Maar ook veel jongeren, met name mannen. ,,Zij herkennen zich in het forse taalgebruik van Wilders ten aanzien van moslims.’’ Nee, erkent Van Praag, zoveel islamieten wonen er niet eens in deze delen van het land.
,,Maar het is wel een ontvolkt gebied, waar de inwoners de economische malaise goed merken en zich wellicht meer bedreigd voelen door de globalisering. Dat geldt net zo goed voor die voormalige rode bolwerken in Oost-Groningen.’’
Eigenlijk speelde het onderwerp migranten, het stokpaardje van de PVV, geen dominante rol in de campagne. Van Praag: ,,We moeten constateren dat Wilders ook met zijn linkse economische beleid punten heeft gescoord. Toen de VVD in debatten steeds werd beticht van een ’asociaal bezuinigingsplan’, hebben veel kiezers blijkbaar de keuze voor de PVV gemaakt. Wilders wilde niet tornen aan de AOW-leeftijd en van bezuinigingen op ontwikkelingshulp heeft geen Nederlandse kiezer persoonlijk last.’’
Volgens Paul Lucardie, als politicoloog verbonden aan Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, is Wilders erin geslaagd hele diverse groepen te bereiken. ,,Zijn achterban bestaat uit veel mensen uit wat we vroeger de arbeidersklasse noemden, veel voormalige SP’ers. Maar er zijn ook mensen uit de middenklasse bij, en hoogopgeleiden uit Wassenaar-achtige streken. Volgens mij is de regio waar de kiezers vandaan komen niet zo belangrijk geweest.’’
Maar Huub Stapel meent wel degelijk dat de forse winst van de PVV een statement is van kiezers uit de provincie tegen betweters uit de Randstad. ,,In buitenwijken van Kerkrade is het echt niet zo gezellig. Velen van hen voelen zich in de steek gelaten, en zoeken een stok om mee te slaan. Dat hebben ze gevonden in iemand die kakelt over voor hen zeer aansprekende thema’s, al hebben we hier in Amsterdam veel meer last van Marokkaanse gastjes die de boel terroriseren.’’
De politicologen Van Praag en Lucardie geven beiden toe verrast te zijn door de omvang van het succes van PVV. Opiniepeiler Maurice de Hond, die er ook een aantal zetels naast zat, typeert de PVV-stemmer als iemand met een lage opleiding maar een middeninkomen. ,,Ik denk dat ’de Volendammer’ een heel goed beeld geeft: een middenstander die het financieel redelijk goed heeft en in zijn woonplaats niet overdreven veel last heeft van immigratieproblemen.’’
De winst in Limburg en zij het in mindere mate in Brabant, heeft volgens hem alles te maken met het keiharde afstraffing van het CDA. ,,Kiezers uit deze provincies hebben hun katholieke roots laten varen. Zij hadden rechts van het spectrum nog twee keuzes. Wilders komt uit Limburg, dus daar is voor ’hun man’ gekozen. En in Brabant is vooral de VVD er met die stemmen vandoor gegaan.’’
