Het gaat niet goed met Flipper de bruinvis. Op de Noordzeestranden zijn de afgelopen jaren duizenden bruinvissen aangespoeld. Vaak zijn ze zwaar verminkt, nadat ze verward zijn geraakt in visnetten. Onderzoekers en vissers willen zich dit jaar gaan vastbijten in het mysterie van het bruinvisleed voor de kust.
,,Het is heel raar. Stuur een walvisvaarder op jacht en iedereen kwaakt erover. Dan heb je het over misschien honderd beesten. Maar dat er al jarenlang bruinvissen op een afschuwelijke manier aan hun eind komen, daar hoor je niemand over.’’
Verzuchting van wetenschapper Kees Camphuysen, die is verbonden aan het Koninklijk Nederlands Instituut tot Onderzoek der Zee (Nioz) op Texel. Camphuysen is, samen met de collega’s van Imares (samenwerkingsverband tussen Landbouwuniversiteit Wageningen, TNO Den Helder en instituut voor Visserijonderzoek Rivo), alvast begonnen met het verzamelen en invriezen van gevonden kadavers. Na een melding worden die zo snel mogelijk op de verboot naar Texel gezet. In de catacomben van het Nioz liggen er sinds begin dit jaar al een kleine dertig te wachten op sectie. Verpakt in plastic, bij een temperatuur van min 27 graden. Het wachten is op subsidie van visserijminister Cees Veerman.
De bruinvis is een beschermd zoogdier. Tussen 1960 en 1985 werd hij voor de Nederlandse kust amper gezien, maar de laatste jaren steekt hij zijn kop weer op. Het is inmiddels zelfs zo dat je ’m - met wat mazzel - vanaf de veerboot tussen Den Helder en Texel in het Marsdiep ziet zwemmen. Dat gebeurde voor het laatst in de jaren dertig.
Onderzoek naar de grote invasie is nooit gedaan. Kwestie van geld en prioriteiten. Er zijn wel gissingen. Camphuysen: ,,Er moet sprake zijn van een volksverhuizing vanuit het noordelijke deel van de Noordzee. De toename is veel te snel gegaan om door een geboortegolf verklaard te kunnen worden. Het zou kunnen dat de verplaatsing veroorzaakt wordt door een slinkend voedselaanbod in het hoge noorden.’’
De keerzijde is dat het aantal strandingmeldingen de afgelopen jaren schrikbarend is gestegen. Alleen dit jaar (tot april) zijn er in Nederland al 141 dode bruinvissen aangespoeld. Als dit tempo zich doorzet wordt een record gevestigd.
Macaber detail: naar schatting de helft van de kadavers vertoont sporen van doodstrijd met visnetten. Eenmaal verstrikt kunnen ze niet meer naar boven om adem te halen. Vaak spoelen ze ernstig verminkt aan. Vissers, in verlegenheid gebracht, zetten de lijken weer overboord, waarbij Camphuysen vermoedt dat ze soms proberen de kadavers te laten zinken. Er zijn ook aanwijzingen dat vissers de bruinvis als een concurrent zien en de ’bijvangst’ meedogenloos afslachten.
Lees de reportage in de weekendbijlage Plus van zaterdag 29 april.
