Het gaat deze dagen veel over eten omdat het de feestdagen heten. Dan moet je. En is er niks op tv dan moeten we ergens over praten met de visite. En waar zal het over gaan? Over eten. Hou het dicht bij huis en probeer het met bonen, dan kan het nog spannend worden. Alleen, zitten er veel jonkies tussen de gasten dan ben je snel uitgepraat. Jonkies weten van bonen niks. Maar zijn er lui bij van voor de tijd dat iedereen rijk was, dan komen de verhalen los. Ooit heeft men veel om bonen gegeven en waren ze niet alleen maar wit of bruin maar hadden bonen namen. De mooiste naam is ook goed te gebruiken als scheldwoord. De witte boon die krombek heet. In meervoud kun je er ook een werkwoord van maken. Krombekken is kul verkopen en drogredeneringen. Het zou zomaar kunnen.

Maar als bonen leven ze voort in dierbare herinnering. Hoe zo, zijn ze er dan niet meer? Jaren geleden kreeg ik brieven van lezers die me de weg vroegen naar krombekken, ik verwees dan naar de familie Smak in Lutjewinkel, een soort bedevaartsoord voor bonenliefhebbers. Maar zopas vond ik ze opeens terug in een supermarkt. Naast het grote bruinebonenmerk Brandwijk is er hier en daar in winkels ook dat van Farmer te vinden. Boer dus, maar dan in het Engels. Stom van Jonas uit Strijen. Als je als bonenhandelaar Jonas heet kun je dat toch ook gewoon op je zakje zetten?! Prima naam. Maar evengoed dank u wel, Jonas. Ook voor uw grauwe erwten en kapucijners en leerzaam meteen, die twee zakken naast elkaar. Veel mensen denken dat grauwe erwten en kapucijners eender zijn maar naast elkaar zie je het verschil in vooral de kleur. Overigens mogen we van de grote bonenveredelaar Vriend in Andijk, Noord-Holland, erwten geen bonen noemen en moeten we bonen zaden noemen. Ziet u hoe het gesprek met de feestvisite alle kanten op kan.

Zeg eens zomaar 'Heinz'. Kijken wat er gebeurt. Ketchup, reageert een jonkie. Heinz is in Nederland het meest bekend als merknaam voor ketchup. In Engeland niet. Een blik met bonen is het eerste waar Engelsen aan denken als je Heinz zegt. De baas van een Engelse supermarktketen vertelde me dat de blikken 'baked beans' niet zijn aan te slepen. Vooral met de feestdagen worden ze met honderdduizenden tegelijk verkocht. Even tussendoor; wat is het meest gegeten feestdagenvoedsel in Noorwegen? Een pizza uit de superdiepvries. Maar Engelsen vieren feest met baked beans die helemaal niet gebakken zijn maar gekookt en worden ingeblikt met tomatensaus en suiker. Goedkoop. In een Nederlandse supermarkt betaalde ik voor zo'n blikje 'tomato beans', 57 cent. Het Voedingscentrum dat voorschrijft wat we moeten eten en wat we moeten laten staan, is dik tevreden als ik het leeg eet, want er zitten vezels in en daar krijg ik iets niet van aan mijn darmen wat ik wel krijg als ik geen vezels eet. Maar lekker? Het geeft te denken, we weten niet meer wat lekker aan bonen is, welke bonen lekkerder zijn en van welke bonen we beter amandelspijs kunnen maken dan een stoofschotel. Probeer krombekken, van Jonas of Brandwijk en je weet weer hoe tevredenheid ruikt en hoe geluk smaakt.

Wouter Klootwijk