LIMMEN - Voor betere tulpen en andere bloemen moet je in Limmen zijn. Dat weten ’s lands grootste veredelaars én experimenterende bollenkwekers. Rassenverbetering begint bij de Hortus Bulborum, de enige genenbank voor voorjaarsbolgewassen.
Anderhalve hectare zandgrond als internationale schatkamer. De Limmer stichting Hortus Bulborum beheert meer dan 4200 verschillende voorjaarsbolgewassen, vele van voor 1900. Deze tuin heeft de grootste collectie oude bolgewassen ter wereld. ,,Ons doel is om deze historische rassen in stand te houden’’, zegt voorzitter Piet Apeldoorn uit Egmond, een van de voormannen van de Noord-Hollandse bloembollenwereld.
De Hortus Bulborum trekt elk bloeiseizoen zo’n 5.000 bezoekers. De fleurige attractie is méér dan levend cultuur-historisch erfgoed. ,,Ook als genenbank vervullen wij een belangrijke rol’’, benadrukt de 65-jarige Apeldoorn. ,,Veredelaars en kwekers vinden hier interessant genetisch materiaal om nieuwe rassen te kweken.’’
Voortdurend zoeken kwekers naar verdere verbetering van hun product. Apeldoorn: ,,De druk van de samenleving dwingt de sector daartoe, vanwege het gebruik van middelen.’’ Opvallende cijfers daarover: ,,In vergelijking met 1990, toen een convenant is gesloten, gebruikt de sector nu 60 procent minder middelen. De reductie kan naar 80 procent. Met de emissie van stoffen door uitspoeling en verwaaiing zitten we op 90 procent minder.’’
In Limmen zijn betere eigenschappen te vinden voor kleur, vorm, bloeitijd en houdbaarheid, pal naast de hervormde kerk op gepacht diaconieland. Veredelaars als Vertuco in de regio Breezand (het Noordelijk Zandgebied, ’s wereld grootst aaneengesloten bloembollengebied) en Hybris in West-Friesland e.o. volgen eerst hun eigen veredelingslijnen, natuurlijk. ,,Toch doen ook zij regelmatig een beroep op onze genenbank’’, verzekert de stichtingsvoorzitter. ,,Onze collectie is heel breed.’’ Intensief houden veredelaars zich bezig met het verbeteren van rassen. Dankzij geduldig kruisen en vakmanschap zijn al vele nieuwe soorten ontstaan, zoals de prachtige groep Darwin Hybriden met grote bloemen in alle kleuren. Gidsen kunnen er op de Hortus Bulborum alles over vertellen. Zij behoren tot de 45 vrijwilligers die de belangwekkende tuin volledig draaiende houden.
De bonte verzameling gewassen bestaat uit 2750 verschillende soorten tulpen, 120 hyacinten, dik 900 narcissen en ruim 100 krokussen. Ook staan er liefst veertig verschillende Fritillaria-soorten. Dit zijn winterharde bolgewassen, zoals keizerskroon en kievitsbloem.
De Hortus Bulborum, die in 2013 85 jaar bestaat, is open voor het publiek van 6 april tot en met 16 mei. Voor conservator Joop Zonneveld en zijn mensen geeft de tuin vrijwel het gehele jaar drukte, met het rooien (’s zomers) en planten (in het najaar) als uitschieters. ,,Vergeet het ziekzoeken niet.’’
Ziektes in het bloembollenveld moeten zo vroeg mogelijk worden opgespoord, elk jaar weer. Zeer arbeidsintensief. De Egmonder is als ondernemer gangmaker van een langdurig onderzoek naar het automatiseren van deze klus, samen met zijn broer Jan. Camera’s moeten het menselijk oog vervangen. Apeldoorn hoopt volgend jaar een prototype te bouwen. PPO te Lisse, wetenschappelijk instituut voor praktijkonderzoek, test de ziekzoekautomaat dit seizoen. Een doorbraak nadert.
Deze en andere belangwekkende ontwikkelingen zullen de bollensector nieuwe rassen opleveren. Het assortiment van de Hortus Bulborum blijft verzekerd van uitbreiding.
Apeldoorn is ook nauw betrokken bij een komende noviteit waar toekomstige generaties kwekers uitermate dankbaar voor zullen zijn. In 1998 namen hij en negen collega’s elders uit Noord-Holland het initiatief om een tulp te ontwikkelen die driedubbel resistent is. Dus met voldoende weerstand tegen de drie ergste bollenziektes: virussen en de schimmels vuur en zuur. Het onderzoek, onder leiding van Wageningen Universiteit, gaat nog jaren duren. ,,Met dit project Ecotulp 2.0 zijn we op de goede weg ’’, stelt Apeldoorn.
Bij bloembollenkweker Jan Ligthart in Julianadorp worden nu praktijkproeven gehouden. Driedubbel resistente tulpen zijn volgens Apeldoorn ’voor de sector absoluut noodzakelijk om te overleven’. Met sterkere bollen zijn minder bestrijdingsmiddelen nodig.
foto:
Piet Apeldoorn bij bloemenshow Lenteweelde in Obdam. ,,Veredelaars vinden op de Hortus Bulborum genetisch materiaal om nieuwe rassen te kweken.’’
FOTO HENK DE WEERD