Maarten Arens is geen man die snel zijn emoties toont. De nuchterheid van de judobondscoach wordt vaak geprezen. Maar afgelopen nacht rolden in Rio de Janeiro de tranen in dikke stromen over zijn wangen. ’Zijn’ Ruben Houkes werd tegen alle verwachtingen in wereldkampioen. Nota bene in een klasse, die voor de lichtste mannetjes ter wereld, waarin Nederland nog nooit een medaille won op een mondiale titelstrijd.
Tegenover de emoties van Arens stond de verpletterende rust die de hoofdpersoon zelf uitstraalde na de gewonnen finale. Alsof hij nog steeds niet was ontwaakt uit de roes waarin hij ’s morgens was geraakt. Rond half twaalf in de ochtend knokte de 28-jarige judoka van het Haarlemse Kenamju zijn eerste pot, een half etmaal later mocht hij zich de beste van de wereld noemen.
Tussendoor zat onder meer een pauze van zes uur, een gevolg van de bizarre deal die de organisatie met een Japans tv-station was aangegaan. Nadat Houkes had gewonnen van de Hongaar Burjan, de Chinees Liu, de Iraniër Haji en de Turk Oguz kon hij op zijn gemak van Arena Olimpica naar zijn hotel. ,,Ik ben maar een paar uurtjes gaan slapen. Toen ik daarna in de taxi terugging naar de hal leek het net alsof ik naar de weging moest, ’s ochtends vroeg.’’
In plaats van zijn gewicht te laten controleren, ging Houkes de tatami op om te winnen van de Sloveen Draksic en - in de eindstrijd - de Georgische routinier Khergiani. Voordat hij het goed en wel besefte, had hij een gouden medaille om zijn smalle nek hangen. ,,Ik heb volgens mij wel een stapje gemaakt richting de Spelen’’, analyseerde hij koeltjes, blijkbaar nog amper beseffend dat niemand met betrekking tot Peking om een wereldkampioen heen kan.
,,Tuurlijk ben ik hier ontzettend blij mee, maar het dringt nog niet helemaal tot me door. Toen Maarten naar me toekwam en zei: Ruben, ik ben aan het huilen, dacht ik pas: dit is wel mooi.’’
Arens herkende meteen de grootsheid van Houkes’ prestatie. Maar dacht vooral terug aan de talloze moeilijke momenten die hij met de lichtgewicht heeft beleefd. ,,Hoe vaak denk je dat Ruben in de eerste ronde van een A-toernooi is uitgeschakeld? Aan deze prestatie is voor die jongen jarenlang keihard werken vooraf gegaan.’’ Zo vertrok Houkes op jonge leeftijd uit het ouderlijk huis in Schagen om in Haarlem een betere judoka te worden. Een veredelde bezemkast, waarin nauwelijks een eenpersoonsbed paste, werd zijn nieuwe thuis.
Arens kreeg Houkes begin 2005 onder zijn hoede. In goed overleg overigens met Cor van der Geest, die tot die tijd verantwoordelijk was voor de judoka. Arens: ,,Mede met behulp van een sportpsycholoog hebben we Ruben zover gekregen dat hij is gaan genieten van zijn sport. Sindsdien gaat het veel beter met hem en is hij belangrijke wedstrijden gaan winnen.’’
De doorbraak kwam in mei 2005 toen hij brons won tijdens de EK in eigen land. Een jaar later in het Finse Tampere evenaarde hij dat resultaat. In 2007 ging het vooralsnog minder voorspoedig. Houkes werd zelfs een ’bespreekgeval’, omdat het jonge Nijmeegse talent Jeroen Mooren met knappe prestaties nadrukkelijk op de deur bonkte.
Maarten Arens koos uiteindelijk voor de routine van Houkes. De gouden medaille was voor de bondscoach dan ook meer dan welkom. ,,Zou ik er dan toch een beetje kijk op hebben? Ik vind Jeroen een uitstekende judoka, maar hij is in mijn ogen nog te wisselvallig. Daarom heb ik voor Ruben gekozen.’’
Van bespreekgeval tot wereldkampioen, het kan snel gaan in de opportunistische wereld die judo heet. Dat besef zal ook snel doordringen tot Ruben Houkes, wiens leven na gisteren nooit meer hetzelfde zal zijn. Hij hoeft echter niet te vrezen voor belangenbehartigers die hem zullen bespringen om mee te profiteren van de nieuw verworven roem. Houkes runt met oud-judoka Ziggy Tabacsnik het sportmarketingbureau 2Basics. Ze zijn onder meer zaakwaarnemer van Dex Elmont, Bryan van Dijk en ex-wereldkampioen Guillaume Elmont. Aan klandizie de komende tijd ongetwijfeld geen gebrek, al zal de interesse vooral naar de directeur zelf uitgaan.
