Regie: Tate Taylor. Met o.a. Emma Stone, Viola Davis, Bryce Dallas Howard.     De romanverfilming 'The help' gaat over de vernederingen van zwarte dienstmeiden in de jaren zestig in het Amerikaanse Zuiden. Regisseur Tate Taylor (1969) en actrice Octavia Spencer (1972) vinden de film geen paternalistisch geschiedenislesje.

Aspirant schrijvers opgelet: leg je niet neer bij afwijzingen door uitgeverijen, maar doe als Kathryn Stockett. Voor een uitgeverij iets zag in haar romanmanuscript 'The help', stuurden zestig (!) literaire agenten het aan de schrijfster retour, zegt regisseur Tate Taylor. Hij kan het weten, want hij is sinds zijn schooltijd bevriend met Stockett. Beiden groeiden op in het blanke milieu van de stad Jackson in Mississippi.

Taylor was de eerste die het manuscript van 'The help', waarvan inmiddels alleen in Amerika al meer dan drie miljoen exemplaren zijn verkocht, onder ogen kreeg. Anders dan de literaire agenten die er niets in zagen, werd hij meteen gegrepen door het verhaal over een jonge blanke journaliste, die een boek wil schrijven over de vernederingen van zwarte dienstmeiden in de jaren zestig in Mississippi door blanke mevrouwen.

Die vernederingen gingen ver. Zo mochten vaak zwarte dienstmeiden niet de wc gebruiken waarop hun blanke werkgeefsters hun behoeften deden. Er was voor hen een aparte 'nigger-wc' buiten in de tuin. Terwijl de blanke dames het druk hadden met roddelen op theeparty's, sloofden hun dienstmeiden zich uit in het huishouden.

Kinderen
Vaak verzorgden zij ook nog eens de kinderen. Taylor werd vooral door dat laatste gegrepen. ,,Ik herken het, want ik ben op die manier opgegroeid. Mijn moeder was gescheiden en stond er alleen voor. Omdat zij moest werken voor de kost, nam ze een Afro-Amerikaanse vrouw in dienst om mij te verzorgen.''

Taylor groeide op in de jaren zeventig toen de rassenverhoudingen in Mississippi een stuk beter waren dan in het begin van de jaren zestig, de periode waarin 'The help' speelt. Het was de tijd dat zwarte Amerikanen voor elementaire burgerrechten streden. Het ging er hard aan toe, maar van dat raciale geweld op straat is niets te zien in 'The help'. ,,Natuurlijk niet'', zegt Taylor bijna verontwaardigd. ,,Kathryns roman gaat daar niet over. Hij gaat niet over blanke vrouwen die hun dienstmeiden slaan of ophangen, maar hen hun waardigheid ontnemen. Dat is misschien nog gemener dan slaan.''

Taylors onverwoestbare geloof in Stocketts manuscript heeft zich rijkelijk uitbetaald. Hij kocht de filmrechten van Stockett toen ze nog aan het schrijven was en bewerkte het manuscript alvast tot een scenario. Toen de roman een bestseller werd, zat hij plotseling op een pot goud. ,,Ik had de rechten, dus moesten de studio's naar mij komen.'' Onder hen was Dreamworks, de studio waarvan Steven Spielberg een van de eigenaren is.

,,Aanvankelijk had ik had een kleine onafhankelijke productie in gedachten, maar toen de roman een hit werd, kwamen er dollars en kon ik een grote productie maken.'' Taylor benadrukt dat hij geen inhoudelijke concessies aan Dreamworks heeft gedaan. ,,Ik heb gemaakt wat ik wilde maken. Dreamworks heeft betaald voor mijn benadering van de roman. Lachend: ,,Het is een droom.''

Jeugdvriendin
Dat is het ook voor Octavia Spencer, die ook een jeugdvriendin is van Taylor en in de film een van de dienstmeiden speelt. De in Alabama opgegroeide actrice ontmoette Tate zestien jaar geleden toen beiden een baantje hadden achter de schermen bij de in Mississippi opgenomen actiefilm 'Time to kill'. ,,We waren begin twintig en niemand kende ons, maar we waren vastbesloten het te maken in Hollywood.'' De twee gingen naar Los Angeles en merkten dat duizenden anderen dezelfde droom hadden.

In de jaren erna sloeg geregeld de twijfel toe, maar met 'The help' is hun droom uitgekomen. Spencer heeft een advies voor iedere serveerster die droomt van een acteercarrière. ,,Doorzetten en in jezelf geloven zijn belangrijk, maar nog belangrijker is jezelf omringen met mensen die je voortduwen. Dat had ik met Tate. We stimuleerden elkaar om door te gaan.''

Taylor is dubbel blij met 'The help', omdat de film geen popcornvertier is, maar over een belangrijke episode in de recente Amerikaanse geschiedenis gaat. ,,Hollywood wordt altijd bekritiseerd dat het dit soort films niet maakt. Wij laten zien dat het wel degelijk kan.''

De kritiek uit zwarte feministische hoek dat 'The help' een braaf blank-paternalistisch geschiedenislesje is, omdat de blanke journaliste de zwarte dienstmeiden bewust maakt van hun vernederingen, bezorgt Spencer bijna een woedekoliek. ,,Hoeveel van deze vrouwen hebben de film eigenlijk gezien? Het is belachelijke onzin dat de blanke journaliste de dienstmeiden redt. Dat doen ze namelijk zelf. Je moet een wel erg vertekenende bril op hebben om iets anders te kunnen zien.''

Taylor is het volkomen met haar eens. ,,De drijfveer van de blanke journaliste is niet het helpen van de dienstmeiden. Ze staat 's ochtends niet op met de gedachte om zwarte vrouwen te gaan redden. Haar doel is om het als schrijfster te maken, zodat ze van Mississippi naar New York kan verhuizen. Voor haar boek heeft ze de levensverhalen van de dienstmeiden nodig. Om hun steun te krijgen, manipuleert ze hen, maar zonder dat zich ervan bewust is. Ze is een jonge, naïeve blanke vrouw.''

Spencer: ,,Ze is geen held en weet niet wat ze doet.'' Taylor: ,,Ik verwachtte kritiek uit reactionaire kringen, maar niet uit deze hoek. Deze kritiek gaat echt nergens over.''

Jos van der Burg